Daarnaast kan het kruis worden afgenomen van hen, die zich de onderscheiding niet waardig tonen (K.B. no. 1 van 20 november 1941).
Aan hen, die zich in verband met vijandige actie door
bijzonder moedig of beleidvol optreden hebben onderscheiden kan het
Kruis van Verdienste met Gesp worden toegekend (K.B. no. 1 van 15 mei
1941, Nederlandse Staatscourant no. 6 van 14 juni 1941). Deze bronzen gesp
had een afmeting van 35 bij 4 millimeter en toonde twee takken van
laurierbladeren binnen een hoge rand.
De Gesp is in 1944 afgeschaft bij de instelling van de
Bronzen Leeuw. Pas in 1956 werd de dragers van het Kruis van
Verdienste met Gesp de mogelijkheid gegeven om hun onderscheiding voor de
Bronzen Leeuw om te ruilen.
In het originele voorstel voor de Gesp stond tevens nog een voorstel voor een andere gesp, welke zou worden toegekend bij een meervoudige toekenning van het kruis. Dit voorstel werd echter nooit opgevolgd. Bij K.B. van 1 juni 1944 (Staatsblad E38) werd besloten dat diegene, die het Kruis van Verdienste voor een tweede maal krijgt toegekend een goudkleurig Arabisch cijfer "2" op het lint van het decoratie zou dragen. Bij een volgende toekenning wordt het cijfer "2" vervangen door het cijfer "3", enz.
In 1947 werd nog een voorstel gedaan voor de toevoeging van een palmtak op het lint, voor wanneer het Kruis zou worden toegekend wegens daadwerkelijke gevechtsacties. Dit voorstel werd niet opgevolgd, daar men de decoratie in huidige vorm voldoende vond.
Het ontwerp van het kruis is van de heer L. Bohlken en
werd goedgekeurd door Hare Majesteit de Koningin bij K.B. no. 1 van 18
september 1941 (Nederlandse Staatscourant no. 11 van 14 oktober 1941).
Het is een bronzen kruis, 35 millimeter in breedte, met vier rechthoekige
armen. In het midden van het kruis is een gekroonde "W" geplaatst. Over de
armen van het kruis ligt een lauwerkrans.
De keerzijde van het kruis is vlak met in reliëf de Nederlandse Leeuw en het
opschrift "VOOR VERDIENSTE".
De oorspronkelijke ophanging van het kruis was een bovenop de bovenste arm
gemonteerde beugel. In 2000 werd echter een nieuw ontwerp van het kruis
gepresenteerd welke was uitgerust met bol en ring. De metaalsoort van het
nieuwe kruis is verguld brons, wat het naar mijn mening een goedkoop (Vierdaagsekruis)
uiterlijk geeft.