Cornelis van den Berg werd 23 december 1909 geboren te Bussum. Hij was in 1940 lid van de metaalwerkersbond en de (illegale) Communistische Partij Nederland.. Actief betrokken bij het illegale blad "het Compas", dat later opging in "De Waarheid". Op 8 december 1942 werd Cornelis van den Berg gearresteerd in zijn woning aan de Bazelstraat. Hij werd naar Amsterdam gebracht en daarna naar Scheveningen en gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte op 18 februari 1943. Als zoon van Jan van den Berg die ook al sociaal actief was, heeft hij de CPN in Bussum mede opgericht. De Waarheid / het Compas / de illegale CPN.
De communistische partij werd snel na de bezetting door de Duitsers als een illegale organisatie bestempeld. Naast anti-Joods waren de nazi's ook anti-communistisch. Er werd dan ook naast de Joodse burgers ook fel jacht gemaakt op communisten en zigeuners. Onmiddellijk na de bezetting werden groepen gevormd. Zo ook in Bussum, waar CPN-leden al in juni 1941 het blad "Het Compas" uitbrachten. Later zou het blad overgaan in "De Waarheid", de landelijke illegale krant van de CPN.
Het Compas en de Waarheid werden gemaakt door Cornelis van den Berg, Herman Hendrik Fekkes, Pieter Dirk Edel, Hendrik Johannes Breeman en Johannes Jacobus Buijs. Marcelis van Bemmel was een van de verspreiders van de illegale CPN krant. Zij werden in 1942 gearresteerd. Volgens de Duitse tenlastelegging vormden zij een verboden politieke groep. Cornelis van den Berg was van 1933 tot 1937 lid geweest van de vereniging vrienden van de Sovjet Unie en was lid van de illegale CPN. Edel bestreed tijdens het proces dat hij lid was van een communistische organisatie. Fekkes ontkende iedere politieke bemoeienis. Buijs zou wel actief zijn geweest. Alle leden van de groep werden tot concentratiekamp veroordeeld, op Cornelis van den Berg na. Deze bekende actieve communist werd op 18 februari 1943 gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte. Breeman is in een concentratiekamp vermoord.
Jan
Slappendel vertelt
In 1941 is hij naar aanleiding van het verschijnen van "Het Compas" lid
geworden van de illegale CPN. Hij woonde aan de Huizerweg , waar hij een
bloemenwinkel had. Aan de overkant bij het "Mouwtje", had hij zijn kwekerij.
"Daar kreeg ik in 1941 van Cor van den Berg "Het Compas" in mijn handen
gedrukt. Ik kwam hem daar tegen, want hij woonde vlak bij en had een
volkstuintje achter mijn kwekerij. Ik merkte dat er verzet was, dus sloot ik
mij aan . Ik kwam in een kringcursus terecht. Bij Cor van den Berg thuis
bestudeerden wij het boek van Stalin over de geschiedenis van de
Communistische Partij van de Sovjet Unie. Dat waren een man of Vijf. Het
blad werd door een aantal CPN ’ers gemaakt waarvan ik alleen Cor kende. Uit
veiligheid was de CPN zo georganiseerd dat je maar enkele partijgenoten
kende. Er werd gewerkt in kleine groepjes. In Bussum werd de kopij uitgetikt
door Cor van den Berg. Ik werd ingeschakeld voor de verspreiding. Piet Edel
bracht de stencils in een kinderwagen bij mij thuis. Daar werden zij
gestencild.
De arrestatie
In 1942 werd Cornelis
van den Berg gearresteerd. Hij had een goede vriend in Den Helder wonen, een
partijgenoot die communistische lectuur had geleend van Cor van den Berg en
een ander lid van de CPN uit Bussum: Du Pont. Deze partijgenoot werd in Den
Helder gearresteerd door verraad. De Duitsers deden huiszoeking en vonden de
boeken met de namen van de eigenaars erin. Cornelis van den Berg en Du Point
werden gearresteerd. Bij Cornelis van den Berg zagen de Duitsers stencils
van de Waarheid over het hoofd, die in een teil verborgen waren. Cor van den
Berg werd gefusilleerd. Du Point werd vrijgelaten omdat de Duitsers
verwachtten dat zijn vrijlating tot arrestaties van andere communisten kon
leiden. Du Pont had onderdak verleend aan CPN-kamerlid Roestam Effendi. De
Duitsers hoopten deze door de vrijlating te kunnen arresteren. Toen dit
mislukte is Du Point alsnog gearresteerd en hij werd vermoord in
concentratiekamp Vught.
Na de arrestatie
Na de arrestatie van Cor ben ik nog een week in Bussum gebleven. Natuurlijk
was er na de arrestatie van Cornelis discussie of wij door moesten gaan. Ik
vond van wel. ophouden zou extra belastend werken voor Cor. Wij zijn
doorgegaan.
Naschrift
Het verhaal van het Bussumse verzet is o.a te lezen in het boekje
Metterdaad. Het Communisme stond in deze tijd voor gelijke verdeling van
eigendommen en rijkdom. Niet vreemd voor een Erfgooier, immers dat gebeurde
al jaren in het Gooi. Wat wij nu weten over de kampen van Stalin was in deze
tijd niet bekend. Hoe zouden deze mensen nu tegen communisme aankijken en
het verval van de eens zo machtige staat. In ieder geval kan Bussum trots
zijn op zijn inwoners die verzet pleegden tegen de Duitsers. Velen,
waaronder Cornelis van den Berg, hebben dit met hun leven moeten betalen.
Hierbij moet ook gedacht worden aan de gezinsleden die in deze oorlogsjaren
constant in spanning geleefd moeten hebben. Door verraad in Den Helder
hebben meerdere mensen het leven verloren.
In Bussum is
de "Cornelis van den Bergstraat" (nog geen foto beschikbaar) naar hem
vernoemd.
Bronnen:
Opdat wij niet
vergeten
Auteur: dhr. D.J. van den Berg en met zijn toestemming overgenomen op onze
site
Bron: de heer B. de Beer : Uittreksel
de heer Joan Bruineman : uitgave Walden 'Metterdaad' Gooische verzetsdaden.
De heer E.J. Schreuders
de heer De Gooijer : Informatie bronnen stencils
'Hun naam leeft voort...!' van W.A. Brug
